Hoe wij tot onze hypotheses komen, hoe wij ze scoren, en waarom u elk getal kunt narekenen.
Alles wat volgt rust op vier uitgangspunten. Als u het met een van deze axioma's oneens bent, vervalt de rest. Dat is geen zwakte — dat is transparantie.
Wij lezen OVCG-kaarten (Groninger Archieven, toegangsnummer 2183) met behulp van AI-transcriptie (Google Gemini 2.5 Flash Vision). Wij citeren wat erop staat. Wij redeneren over wat de citaten samen betekenen. Wij formuleren hypotheses. Wij scoren elke hypothese op verifieerbaarheid. Wij publiceren alles — inclusief onze onzekerheden.
Wij verklaren geen feiten over het verzet. Wij concluderen niet wie een held was en wie niet. Wij interpreteren geen motieven. Wij vullen geen ontbrekende informatie aan met aannames. Wij presenteren geen netwerkanalyse als bewijs (zie hieronder waarom).
Een eerste poging om een netwerkgraaf te bouwen op basis van contactpersonen-velden leverde valse hubs op: achternamen als "De Vries" of "Bakker" werden samengevoegd tot enkele knopen die in werkelijkheid meerdere personen vertegenwoordigen. De transcripties zijn betrouwbaar; het netwerk dat daaruit is afgeleid is dat niet. Wij hebben besloten de netwerkanalyse niet als bewijs op te voeren en dit openlijk te vermelden.
Elke hypothese op deze site is gebouwd met een van twee redeneervormen. Wij benoemen bij elk verhaal welke vorm is gebruikt.
Van meerdere feiten naar een noodzakelijke conclusie. Als A en B en C waar zijn, dan volgt D logisch.
Van een observatie naar de beste verklaring. We zien X en vragen: wat verklaart X het best?
Inductie (van voorbeelden naar algemene regels) passen wij bewust niet toe. "Acht kaarten noemen boetes, dus de SD liet iedereen vrij tegen betaling" is een inductiefout. Wij zeggen: "Acht kaarten noemen boetes. Dit is een patroon. Het vereist nader onderzoek."
Elk verhaal op deze site krijgt een BP-score: een getal dat aangeeft hoe verifieerbaar de hypothese is. De score is gebaseerd op vier meetbare criteria. Geen interpretatie. Geen subjectiviteit. Iedereen kan de score narekenen.
Hoeveel OVCG-kaarten bevatten onafhankelijk van elkaar informatie die de hypothese ondersteunt?
Telling: Tel alleen kaarten die zonder kennis van elkaar dezelfde elementen bevatten. Twee kaarten die dezelfde datum, locatie of persoon noemen tellen als onafhankelijke bevestiging. Een kaart die naar een andere kaart verwijst (bv. "zie kaart van X") telt niet als onafhankelijk.
Is de kernpropositie een letterlijk citaat van de kaart, of een interpretatie?
Regel: "Ja" als de claim direct is af te lezen uit de tekst op de kaart. "Nee" als de claim een conclusie is die wij trekken uit de tekst.
Is er een bron buiten het OVCG-archief geraadpleegd om de claim te verifieren?
Regel: "Ja" als wij ten minste een specifieke externe bron (Wikipedia, oorlogsbronnen.nl, Yad Vashem, boek, archief) hebben geraadpleegd. "Nee" als de hypothese uitsluitend op OVCG-kaarten rust. Het vermelden van een externe bron in de "Open vraag"-sectie telt niet — alleen daadwerkelijk geraadpleegde bronnen tellen.
Bevestigt de geraadpleegde externe bron de claim?
Regel: "Ja" als de externe bron dezelfde feiten bevat (naam, datum, locatie, gebeurtenis). "Nee" als de externe bron de claim tegenspreekt of niet vermeldt. Alleen van toepassing als Criterium 3 = "Ja".
De vier criteria bepalen samen het BP. Er zijn acht mogelijke combinaties:
| Kaarten | Citaat | Extern gecheckt | Extern bevestigt | BP |
|---|---|---|---|---|
| 1 | Nee | Nee | — | 10% |
| 1 | Ja | Nee | — | 25% |
| 1 | Ja | Ja | Nee | 30% |
| 1 | Ja | Ja | Ja | 50% |
| 2+ | Ja | Nee | — | 55% |
| 2+ | Ja | Ja | Nee | 70% |
| 2+ | Ja | Ja | Ja | 85% |
| 3+ | Ja | Ja | Ja | 95% |
Omdat de AI-transcriptie niet handmatig geverifieerd is tegen de originele kaarten. Zolang dat niet is gebeurd, blijft er een foutkans in de brontekst zelf. 95% is het maximum totdat steekproefsgewijze verificatie van de transcripties is uitgevoerd.
Het BP kan alleen stijgen door verificatie. Concreet:
Iemand checkt een externe bron (archief, boek, database) en bevestigt de claim. Dat verhoogt Criterium 3 en 4 van Nee naar Ja.
Een tweede onafhankelijke kaart wordt gevonden die dezelfde claim ondersteunt (bv. uit de nog niet getranscribeerde 1.465 kaarten). Dat verhoogt Criterium 1 van 1 naar 2+.
Een derde onafhankelijke bron bevestigt. Op dat punt is de hypothese zo sterk als mogelijk zonder fysieke verificatie van de originele kaart.
Het OVCG-archief (Groninger Archieven, toegangsnummer 2183) is een verzameling van 4.615 handgeschreven kaarten, aangelegd na de Tweede Wereldoorlog. Elke kaart beschrijft een persoon die na de oorlog als verzetsstrijder werd erkend via een formele procedure: getuigenissen, commissiebeoordelingen, en administratieve registratie.
Het archief is geen volkstelling van het verzet. Het is een administratie van erkenning. Wie geen toegang had tot de erkenningsprocedure — wie geen getuigen had, wie niet was aangesloten bij een formele organisatie, wie niet wist dat de procedure bestond — heeft geen kaart gekregen.
Dit heeft consequenties:
Als iemand geen kaart heeft, betekent dat niet dat hij of zij niet in het verzet zat. Het betekent alleen dat hij of zij niet is aangemeld bij de OVCG-erkenningscommissie.
Leden van LO, KP, OD en andere georganiseerde groepen hadden een aanmelder — hun organisatie. Individuen die op eigen initiatief handelden (zoals Hindertje Drenth, die 13 Joodse onderduikers verborg zonder bij een groep te horen) zijn ondervertegenwoordigd.
9 vrouwen op 3.150 kaarten (0,3%) weerspiegelt niet de deelname van vrouwen aan het verzet. Vrouwen die als koerierster, onderduikgeefster of informant werkten, staan vaak als bijzin op de kaart van een mannelijk familielid — als ze al voorkomen.
Het transcriberen van meer kaarten maakt het archief beter doorzoekbaar. Het corrigeert niet de selectiebias van het archief zelf. 4.615 kaarten met dezelfde bias is niet vollediger dan 3.150 kaarten met dezelfde bias.
4.004 kaart-thumbnails (254x300 pixels) zijn gedownload via het webportaal van de Groninger Archieven en de Wayback Machine. 3.150 daarvan zijn succesvol getranscribeerd door Google Gemini 2.5 Flash Vision AI naar gestructureerde JSON-velden: naam, schuilnaam, geboortedatum, beroep, adres, verzetsgroep, politieke partij, kerkgenootschap, verzetswerk, contactpersonen, arrestatie, onderscheidingen, overlijden, opmerkingen.
Doorlooptijd: 100 minuten in twee batches, met 19 API-keys en 8 parallelle workers.
De thumbnails zijn 254x300 pixels. Dat is voldoende voor gestructureerde tekst maar onvoldoende voor moeilijk leesbaar handschrift. De originele scans (3600x2034) zijn hoger in resolutie en kunnen tot betere transcripties leiden.
Handgeschreven namen, plaatsnamen en datums kunnen door AI verkeerd gelezen worden. "Joustra" en "Jouwstra" zijn op handschrift nauwelijks te onderscheiden. De AI-transcriptie is een eerste lezing, geen definitieve.
De kaarten hebben geen vast format. Velden lopen soms in elkaar over. De AI moet interpreteren welke tekst bij welk veld hoort. Dit kan leiden tot verkeerde toewijzingen (bv. verzetswerk toegeschreven aan de verkeerde persoon).
Er is geen steekproefsgewijze controle uitgevoerd van de AI-transcripties tegen de originele kaarten. Dit is de belangrijkste openstaande beperking en de reden dat het maximale BP 95% is (niet 100%).
Wij bevelen aan dat een onafhankelijke partij een steekproef van 100 kaarten handmatig verifieert en de resultaten publiceert. Dit zou de basis leggen voor een foutmarge-schatting die het hele project versterkt.
Dit document is geen verdediging. Het is een uitnodiging. Wij vragen historici, archivarissen, nabestaanden en andere onderzoekers om:
Als u vindt dat een OVCG-kaart geen primaire bron is, of dat onze definitie van onafhankelijke bevestiging te ruim is, dan willen wij dat horen. Het verandert alle scores.
Elke BP-score is narekenbaarheid op basis van vier ja/nee-vragen. Als u vindt dat wij een criterium verkeerd hebben gescoord, meld het via de inbox. Wij corrigeren openlijk.
Elke hypothese bevat een onderzoeksopdracht (kopieerbaar via de clipboard-knop). Die opdracht bevat specifieke verificatiestappen en zoeklocaties. Als u een stap uitvoert en het resultaat meldt, stijgt of daalt de BP-score.
Als een hypothese aantoonbaar onjuist is, verwijderen wij die niet — wij markeren die als "Weerlegd" met de bron die de weerlegging levert. Transparantie betekent ook fouten laten staan, mits gemarkeerd.
Dit project is niet het laatste woord. Het is het eerste puzzelstukje.